Geçici Vergi Nedir?
Bu yazımızda geçici vergi nedir nasıl hesaplanır sorularının yanıtları dışında ek olarak geçici vergi ile ilgili birçok detaya da değineceğiz. Geçici vergi diğer bir adıyla peşin vergi basit usülde vergilendirilenler hariç tutularak ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbapları ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme dönemlerinin üçer aylık kazançları üzerinden hesaplanarak ödemekle yükümlü olduğu bir vergi uygulamasıdır.
Geçici vergi ile Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi için yıl bazında kar/zarar hesabı tek seferde değil de üç ayrı dönemde yapılarak, vergi önden tahsil edilir.
Kimler geçici vergi öder sorusuna bakacak olursak şöyle yanıtlayabiliriz;
- Serbest meslek erbapları
- Ticari kazanç sahipleri
- Kurumlar
Kimler geçici vergi ödemez sorusuna bakacak olursak şöyle yanıtlayabiliriz;
- Kurumlar vergisi mükellefleri: Tasfiye hâlinde ve tasfiye dönemlerinde
- Gelir vergisi mükellefleri: Basit usulde vergilendiriliyorsa
- İnşaat ve onarma işi yapanlar: Yıllara sâri olduğu durumda
- Serbest meslek sahipleri: Kazançları, vergiden istisna edilenler ile menkul ve gayrimenkul sermaye iradı sahipleri ve noterlik görevini ifa ile mükellef olan kişiler.
Geçici Vergi Nasıl Hesaplanır?
Gelir Vergisi mükellefleri için Geçici Vergi oranı %15, 2022 yılı için Kurumlar Vergisi mükellefleri için ise %23’tür. Üçer aylık dönemlerde kar/zarar durumu kümülatif olarak (yıl başından ilgili dönemin sonuna kadar) hesaplanır ve bir önceki dönem hesaplanan Geçici Vergi tutarı beyannamede düşülür, böylece sadece bir önceki döneme ilave olarak elde edilen kar üzerinden vergi tahakkuk eder.
Bir örnek üzerinden açıklayalım. Gelir vergisi mükellefi olan bir kişinin tüm yıl boyunca elde ettiği karların aşağıdaki gibi olduğunu varsayalım:
- Ocak-Şubat-Mart: 2.000 TL
- Nisan-Mayıs-Haziran: 3.000 TL
- Temmuz-Ağustos-Eylül: 3.000 TL
- Ekim-Kasım-Aralık: 2.000 TL
Söz konusu olan kişi gelir vergisi mükellefi olduğu için vergi hesaplama oranı %15 olacaktır. Buna göre üçer aylık karı ile %15 çarpılarak ödeyeceği vergi tutarı bulunur.
- Ocak-Şubat-Mart: 2.000 x 0,15 = 300 TL
- Nisan-Mayıs-Haziran: 3.000 x 0,15 = 450 TL
- Temmuz-Ağustos-Eylül:3.000 x 0,15 = 450 TL
- Ekim-Kasım-Aralık: 2.000 x 0,15 = 300 TL
Söz konusu kişinin yıl bazında toplam karı 10.000 TL(2.000 + 3.000 + 3.000 + 2.000). Ödediği toplam geçici vergi ise 1.500 TL(300 + 450 + 450 + 300). Bu uygulama sayesinde yıl bazında tek seferde hesaplanan gelir vergisini ödemek yerine 4 farklı periyotta geçici vergi ödemiş oldu.
